GERT GLAS — ARUBA

Zes maanden schorsing voor advocaat na door AI verzonnen rechtspraak

Een Canadese tuchtuitspraak markeert een keerpunt: niet het gebruik van AI werd bestraft, maar het verzaken van de verificatieplicht. Onze analyse en verwachting voor de juridische sector.

7/23/20263 min read

Een tuchtuitspraak uit Canada markeert een keerpunt in de omgang met kunstmatige intelligentie in de advocatuur: niet het gebruik van AI werd bestraft, maar het verzaken van de verificatieplicht en de oneerlijkheid die daarop volgde.

Het tuchtcollege voor de advocatuur in Ontario heeft een advocate uit Toronto voor zes maanden geschorst en haar een boete van 10.000 Canadese dollar (ruim 6.000 euro) opgelegd, nadat zij in een procedure rechtspraak had aangevoerd die door een AI-chatbot bleek te zijn verzonnen. Volgens de Canadese krant The Toronto Star is het vermoedelijk de eerste keer dat een tuchtuitspraak over foutief AI-gebruik door een advocaat openbaar is gemaakt. De NOS berichtte er vandaag over.

Wat er gebeurde

De advocate raakte in 2025 in de problemen in een erfrechtzaak. Zowel in haar processtukken als mondeling ter zitting verwees zij naar uitspraken die niet bestonden; een andere aangehaalde zaak bleek inhoudelijk niets met het geschil te maken te hebben, en bij weer een andere klopte de weergegeven uitkomst niet. Toen de rechter haar vroeg de aangehaalde bronnen te overleggen, kon zij dat niet. Uiteindelijk erkende zij dat de stukken met behulp van AI waren opgesteld.

Daarmee was de zaak niet afgedaan. De advocate wees aanvankelijk naar een assistent, een rechtenstudent, die het AI-werk zou hebben verricht; zelf zou zij niet weten hoe zulke programma's werken. Toen de toezichthouder doorvroeg en zij weigerde de naam van deze assistent te noemen, kwam de waarheid boven: zij had ten tijde van de procedure helemaal geen assistenten of stagiairs in dienst. Uit de zoekgeschiedenis van haar computer bleek bovendien dat zij zich kort na de ontdekking opnieuw tot dezelfde chatbot had gewend, ditmaal met de vraag hoe zij zich kon voorbereiden op het gesprek met de rechter en een tuchtzaak kon afwenden.

Waarom deze uitspraak ertoe doet

De tuchtrechter veroordeelt niet het gebruik van AI als zodanig. Wat de advocate wordt aangerekend, is klassiek tuchtrecht: het indienen van ongecontroleerde, onjuiste bronnen, en vervolgens het gebrek aan eerlijkheid tegenover rechter en toezichthouder. De technologie is nieuw; de geschonden normen, zorgvuldigheid en integriteit, zijn dat allerminst.

De zaak staat niet op zichzelf. In Nederland kregen begin dit jaar drie advocaten een waarschuwing van de toezichthouder wegens verkeerd AI-gebruik in procedures; twee van hen moesten verplicht een AI-cursus volgen. Wereldwijd worden inmiddels honderden gevallen geteld waarin rechters partijen of advocaten sanctioneerden vanwege door AI verzonnen bronvermeldingen.

Onze verwachting: het toezicht wordt volwassen, en het gereedschap ook

Wij verwachten dat het toezicht op AI-gebruik in de juridische sector de komende jaren alleen maar zal toenemen. Wat nu nog wordt afgedaan met een waarschuwing of een verplichte cursus, zal geleidelijk verschuiven naar vaste toetsingskaders: dekens en tuchtcolleges die expliciet naar AI-gebruik vragen, rechters die om verantwoording van de werkwijze verzoeken, en kantoren die hun AI-beleid schriftelijk moeten kunnen tonen.

Tegelijk bouwt de sector zelf het antwoord al. Veelzeggend is wat er gebeurt bij Wolters Kluwer, de uitgever achter praktijksoftware Kleos waarmee ook Glas & Glas werkt. In Kleos is inmiddels Expert AI-functionaliteit ingebouwd, en sinds mei 2026 is Kleos gekoppeld aan Libra, de juridische AI-werkomgeving die Wolters Kluwer eind 2025 overnam. Het wezenlijke verschil met een algemene chatbot: deze omgeving werkt vanuit geverifieerde, redactioneel onderhouden rechtsbronnen, met aandacht voor transparantie en governance. De onderzoeksstap wordt zo traceerbaar onderdeel van het dossier zelf, in plaats van een losse vraag aan een anoniem taalmodel. De advocaat die zijn instrumenten serieus kiest, heeft van strenger toezicht weinig te vrezen.

De les voor de praktijk

Ook voor de rechtspraktijk op Aruba en in het bredere Caribisch deel van het Koninkrijk is de boodschap helder. AI kan een waardevol hulpmiddel zijn bij het doorzoeken van jurisprudentie, het structureren van dossiers of het opstellen van eerste concepten. Maar de verantwoordelijkheid voor ieder stuk dat bij een gerecht wordt ingediend, rust volledig en persoonlijk op de advocaat. Iedere aangehaalde uitspraak wordt in de oorspronkelijke bron geverifieerd, over de werkwijze wordt open kaart gespeeld, en binnen kantoor gelden vaste afspraken over waarvoor AI wel en niet wordt ingezet. Zo werken wij bij Glas & Glas: technologie als instrument, met menselijke controle en vakmanschap als sluitstuk.

Bronnen: NOS, 23 juli 2026 (nos.nl/artikel/2624182) - The Toronto Star, juli 2026 - Law Society Tribunal (Ontario), 2026 ONLSTH 136, via CanLII - NOS, februari 2026 (nos.nl/artikel/2603525) - Wolters Kluwer, persbericht 19 mei 2026.